Stresle Olan İlişkinizi Gözden Geçirin

Stres, düşüncede başlıyor ve etkisini daha sonra vücutta gösteriyor. Araba kullanırken, iş yerinizde, yemek yerken, televizyon seyrederken, telefonla konuşurken ve hatta şu satırları okurken nefesinize dikkat edin. Nefesinizi tutuyor ya da yüzeysel mi alıyorsunuz? Omuzlarınızı sıkıyor musunuz? Bu küçük fark edişler, stres yönetimi için bedeninizde neler olup bittiğini anlamaya yardımcı olabilir.

Stres bedeninizde nasıl hissedilir?

Dikkatinizi nefesinize ve omuzlarınıza verdiğinizde, farkında olmadan kasıldığınızı görebilirsiniz. Kontrol mekanizması sürekli aktif kaldığında vücut adeta bir zırh gibi gerilir. Stres vücutta düğümler oluşturur; bu düğümler de rahatlamak için gereken nefes akışını kısıtlıyormuş gibi hissedilebilir. Bahçe hortumunu büktüğünüz yerde suyun akışının durmasına benzer.

Bu tür gerginlik zamanla o kadar sıradanlaşabilir ki ancak fark ettiğinizde kendinizi kasmayı bırakırsınız. Bu nedenle gevşemeyi yalnızca stresli bir durum ortaya çıktığında hatırlamak yerine, daha sakin anlarda da deneyimlemek önemlidir. Nefesinizi ve bedeninizi ara ara kontrol edin; omuzlarınızı serbest bırakıp nefesinizin akışına dikkat edin. Vücudumuz kadar beynimizin de telaşlı rutinden uzaklaşmaya ihtiyacı vardır. Farkındalık, farklı stresle başa çıkma yöntemleri arasından size uygun olanı seçmenin de ilk adımıdır.

Stresten kurtulma ve EFT yaklaşımı

Bu yazıda, fiziksel, zihinsel ve ruhsal sorunların altında enerji sistemindeki tıkanıklıkların yattığı yönündeki yaklaşım temel alınıyor. Bağımlılıklar, fiziksel rahatsızlıklar, korkular, fobiler ve depresyon bu görüş çerçevesinde anılıyor; bu ifadeleri herkes için geçerli, kanıtlanmış bir açıklama olarak değil, EFT yaklaşımının bakış açısı olarak değerlendirmek gerekir.

Stresten kurtulma amacıyla önerdiğim yöntemlerden biri EFT’dir: “Emotional Freedom Technique”, yani “Duygusal Özgürlük Tekniği”. Bu yaklaşımda EFT, duygusal rahatsızlıkla bağlantılı olduğu düşünülen tıkanıklıkların ele alınmasında kullanılır. EFT ile stres azaltma çalışmasında amaç, rahatsızlık veren olayı ve onu tetikleyen ayrıntıları fark ederek adım adım çalışmaktır. Uygulamanın nasıl yapılacağına dair ayrıntılı bilgi için aşağıdaki yazıya göz atabilirsiniz.

EFT nasıl uygulanır? Trafik kazası örneği

EFT’yi öğrenmek başlangıçta zor görünebilir; bir kez öğrenildiğinde ise uygulama adımları basit gelebilir. Yine de bunu her soruna kısa sürede kesin çözüm sağlayan bir yöntem gibi düşünmemek gerekir. Uygulamanın basamaklarını tarif edildiği şekilde takip etmek önemlidir; yemek tarifinde olduğu gibi, adımları atlamak istenen sonucu etkileyebilir.

Koçla yapılan bir çalışmayı örnekleyelim. Sizin için sarsıcı, üzücü ya da rahatsız edici olan olaylardan birini seçip başından sonuna anlatın. Aklınızda pek çok olay varsa hangisinin en önemlisi olduğuna karar vermek zorunda değilsiniz; ilk aklınıza gelen, başlamak için uygun bir nokta olabilir. Olayı anlatırken rahatsızlığın yükseldiğini hissettiğiniz ayrıntılarda o alt başlığa özel birkaç tur tıklama yapılır. Amaç, olayı bu ayrıntıları fark ederek baştan sona ele almaktır.

Örneğin Ayşe ciddi bir trafik kazası geçirmiş olsun. Yaşadığı deneyimin ardından araba kullanmaktan, hatta arabaya binmekten korktuğu için koçuna danıştığını varsayalım. Tek bir kaza, korkuyu tetikleyen birçok ayrıntı içerebilir. Bu nedenle yalnızca “Bu araba kazasının yarattığı korku” diye çalışmak yerine, olayın içinde rahatsızlık uyandıran belirli anları ayrı ayrı ele almak daha uygun olabilir.

Koç: Bana olayı tüm detaylarıyla anlat. Kaza nasıl oldu?

Ayşe: Şehirlerarası yolda, geceleyin tatilden dönüyorduk. Arabayı eşim kullanıyordu, ben sağ koltuktaydım. Karşıdan gelen araç, önündeki kamyonu aradaki mesafe azken sollamaya kalktı. Tam karşımda duran arabanın farları gözüme giriyordu…

Koç: Dur bir dakika… Bu farlar seni korkutan şeylerden biri mi?

Ayşe: Evet. Şimdi ne zaman gece karşıdan gelen bir arabanın farını görsem yine gelip bana çarpacakmış gibi geliyor…

Koç: O hâlde önce bu farların yarattığı korku için çalışalım. “Gözüme giren farlar” senin için korkuyu tetikleyen uygun bir hatırlatıcı ifade mi?

Ayşe: Evet.

Koç: Şu anda gözüne giren farların sende yarattığı korku düzeyi 10 üzerinden kaç?

Ayşe: 8.

Koç: O zaman önce bunun için tıklayalım: “Gözüme giren farlar”…

Ayşe: Gözüme giren farlar… (Bir tur tıklarız birlikte.)

Koç: Şimdi gözüne giren farların yarattığı korku düzeyi kaç?

Ayşe: 4.

Koç: O hâlde şimdi bir tur daha “Gözüme giren farlar” diye tıklayalım…

Ayşe: Gözüme giren farlar… (Bir tur daha tıklarız.)

Bu örnekte farlarla ilgili korku azaldıktan sonra hikâyedeki bir sonraki tetikleyiciye geçilir: korna sesi, şiddetli fren ya da çarpışma anı gibi. Böylece tek bir olayın içindeki ayrıntılar birbirinden ayrılarak ele alınır. Bu, EFT uygulamasının örnekteki ilerleyişidir; herkesin aynı sonucu alacağı anlamına gelmez.

Kendi başınıza çalışırken nelere dikkat edebilirsiniz?

Bu çalışmayı kendi kendinize denemek istiyorsanız, hikâyeyi önce yazılı olarak hazırlamak size yardımcı olabilir. Olayı başından sonuna yazmak, hangi ayrıntının rahatsızlığı artırdığını fark etmenizi ve konuyu daha net tanımlamanızı sağlar. Yazılı hazırlık, sorunun kaynağını araştırırken atlanabilecek noktaları da görünür kılabilir.

EFT çalışmasına başlamadan önce hazırlık yapmak bu nedenle önemlidir. Sorununuzu yazmayı sürekli erteliyorsanız ya da kaynağını belirlemekte zorlanıyorsanız, çalışmaya önce bu hazırlık üzerinden başlayabilirsiniz. Rahatsızlık veren anıları ele almak yoğun duygular uyandırabilir; kendinizi zorlamayın ve ihtiyaç duyduğunuzda çalışmayı bırakıp uygun bir uzmandan destek alın. EFT hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek için bağlantıdaki uygulama yazısından yararlanabilirsiniz.