Güçlü Hafızanın İlacı Nedir?

Hafıza güçlendirme: İyi uyku ve müzik

ABD’de yayımlanan New Scientist dergisinin aktardığı tavsiyelere göre, yaşınız kaç olursa olsun hafızayı desteklemek ve unutkanlığın önüne geçmeye yardımcı alışkanlıklar edinmek mümkün. Uzmanlara dayandırılan yazıda, 40’lı yaşlardan itibaren anahtarın yerini unutmak ya da bir toplantıyı kaçırmak gibi küçük aksaklıkların görülebildiği belirtiliyor. Bu tür unutkanlıklar günlük yaşamı zorlaştırsa da hafızayı geliştirmek için üzerinde durulabilecek alışkanlıklar var.

Peki hafızayı güçlendirmek için ne yapılmalı? New Scientist’in İngiltere ve ABD’deki doktorlara danışarak derlediği öneriler; uyku, müzik, yürüyüş, beslenme tercihleri ve dikkati toplama üzerinde duruyor. Bunları tek başına kesin sonuç vaat eden çözümler olarak değil, hafızayı destekleyen günlük alışkanlıklar olarak düşünmek daha doğru olur.

Yazıda öne çıkan hafızayı güçlendiren yöntemler, büyük değişikliklerden çok düzenli biçimde sürdürülebilecek adımlara dayanıyor. Güçlü hafıza için bu önerilerin ortak noktası, beynin öğrenme ve odaklanma süreçlerine günlük yaşam içinde alan açmak.

Hafızayı güçlendiren yöntemler

Sınav öncesinde uykudan kısmayın

New Scientist’in aktardığı tavsiyelerden ilki, öğrenilen bilgilerin uyku sırasında beyinde işlendiği düşüncesine dayanıyor. Yazıda, yalnızca üç saat uyuyan bir kişinin düşünme kabiliyetinin yasal olarak sarhoş kabul edilen bir kişiyle aynı olduğu yönündeki çarpıcı ifadeye de yer veriliyor. Bu iddia, uyku eksikliğinin önemini vurgulamak için aktarılmıştır; günlük hayatta herkes için geçerli kesin bir ölçü gibi değerlendirilmemelidir.

Metindeki örneğe göre, yeni bir bilgisayar oyununu iki saat oynadıktan sonra uyuyan kişi kalktığında oyunun birçok hilesini öğrenmiş olabiliyor. Aynı yaklaşım sınava hazırlananlar için de geçerli: Öğrenmeye ayrılan zaman kadar, ardından gelen dinlenme de dikkate değer. Sınavdan önce geceyi uykusuz geçirmek yerine çalışmayı ve dinlenmeyi birlikte planlamak, bu önerinin temel mesajı.

Müzikle zihninizi çalıştırın

Yazıda, 6-8 yaşları arasında müzik eğitimi alan çocukların IQ puanlarının yaşıtlarına göre 2-3 puan arttığını bildiren araştırmalardan söz ediliyor. Ayrıca düzenli Mozart dinleyen kişilerin hafıza testlerinde diğer müzik türlerini dinleyenlere kıyasla daha başarılı olduğu aktarılıyor; bu sonuç Mozart bestelerinin karmaşık yapısıyla ilişkilendiriliyor. Bunlar kaynakta yer alan araştırma bulgularıdır ve müziğin herkeste aynı sonucu vereceği anlamına gelmez. Buradaki öneri, müziği öğrenme ve zihinsel uğraşın bir parçası hâline getirmek.

Haftada üç kez yarım saat yürüyün

Haftada üç kez yarım saat yürümek, yazıda hafızayı destekleyen hareket önerisi olarak sunuluyor. Düzenli egzersiz yapan çocukların sınav ve hafıza testlerindeki başarısının yüzde 15 arttığını bildiren bir bulgu da aktarılıyor. Kaynak bu sonucu beyne daha fazla oksijen gitmesi ve egzersiz sırasında salgılanan hormonların yeni beyin hücrelerinin oluşumunu tetiklemesiyle açıklıyor. Önerinin gündelik karşılığı, hareketi seyrek ve rastlantısal bırakmayıp düzenli bir alışkanlık olarak düşünmek.

Beslenmeye dikkat edin; sigara ve alkolden uzak durun

New Scientist’in yazısında, ABD’deki Notre Dame Rahibe Okulu’nda yaşayan 75-107 yaşlarındaki rahibelerden söz ediliyor. Aktarılan örnekte, birkaç kişi dışında Alzheimer ya da başka yaşlılık hastalıklarının görülmediği belirtiliyor. Rahibelerin ortak özellikleri arasında portakal suyu ve fasulye gibi gıdalarda bulunan folatı bol almaları, sakin bir hayat sürmeleri, sigara ve içkiden uzak durmaları sayılıyor. Bu örnek, tek başına belirli bir besinin ya da yaşam biçiminin hastalıkları önlediğini kanıtlamaz; yazıda hafızayı korumaya yönelik bir gözlem olarak aktarılmıştır.

Konsantre olun, kahveyi ölçülü tüketin

Uzmanlara göre “konsantre olacağım” diye düşünmek bile o sırada yapılan işe yoğunlaşmayı kolaylaştırabilir. Başka bir deyişle, dikkati nereye vereceğinizi bilinçli biçimde belirlemek, unutkanlıkla ilgili küçük aksaklıkları azaltmaya yardımcı olabilecek bir başlangıçtır. Yazıda gün içinde 1-2 fincan kahvenin beyni “şarj ettiği”, daha fazlasının ise kişiyi yorup ters etki yaratabileceği de ifade ediliyor. Kahve önerisindeki asıl vurgu, ölçüyü kaçırmamaktır.

Özetle, hafızayı korumak için neler yapılmalı sorusuna bu yazının verdiği yanıt; yeterince uyumak, müziğe ve öğrenmeye yer açmak, yürümek, beslenme tercihlerini gözetmek ve dikkati yapılan işe vermek. Tek bir “ilaç”tan çok, birbirini tamamlayan alışkanlıklar öne çıkıyor. New Scientist’te aktarılan bu tavsiyeler, hafızaya günlük yaşam içinde özen göstermek için bir başlangıç noktası sunuyor.