Gerçeklik Algını Değiştir Yaşamın Değişsin

Şu anda olduğun kişi ve sahip oldukların; kendinle ilgili kim olduğuna, ne olabileceğine ve neleri yapabileceğine dair verdiğin kararların ve benimsediğin bakış açılarının bir yansımasıdır. Kendin hakkında tekrar tekrar düşündüklerin, zamanla yaşamda neyi mümkün gördüğünü de etkileyebilir.

Yaşamındaki mevcut durumdan memnunsan zihnini bu düşüncelerle beslemeye devam et. Değilsen, önce seni bugünkü bakışına götüren düşünceleri fark et. Ardından, sana artık hizmet etmeyen bir düşünceyi değiştirmeyi seçebilirsin.

Gerçeklik algısı düşüncelerimizle nasıl şekillenir?

Zihnimiz, üzerinde durduğumuz düşünceleri ve beklentileri temel alarak çevremizdeki durumları yorumlamamıza yardımcı olur. Bir şeyi yapamayacağımıza inanıyorsak, önümüzdeki engelleri daha kolay fark edip seçenekleri gözden kaçırabiliriz. Yapabileceğimize inanıyorsak da farklı yollar aramaya daha açık hâle gelebiliriz. Bu, düşüncelerin dış dünyayı tek başına belirlediği anlamına gelmez; ancak neye dikkat ettiğimizi ve hangi seçeneğe yöneldiğimizi etkileyebilir.

Kendimizle ve yaşamla ilgili düşüncelerimiz böylece bir gerçeklik algısı oluşturur. Gerçeklik algısı; neyin nasıl olabileceği, bir şeyin nasıl yapılabileceği ya da ona nasıl sahip olunabileceği konusunda doğru kabul ettiğimiz düşüncelerdir. Bu düşünceler kimi zaman karar vermemizi kolaylaştırır. Kimi zamansa değişmez gerçeklermiş gibi tutunduğumuz için bizi olduğumuz sınırların dışına çıkmaktan alıkoyar.

Sınırlayan inançları fark etmek

“Ben bunu yapamam”, “Benim için böyle bir şey mümkün değil” ya da “Bir şeye sahip olmanın tek yolu bu” gibi düşünceler, seçenekleri daraltabilir. Burada önemli olan kendini suçlamak değil; bu düşüncelerin hangi varsayımlara dayandığını görebilmektir. Çünkü inançlar yaşamı nasıl etkiler sorusunun yanıtı, çoğu zaman onların seçimlerimizi ve bir durumu yorumlama biçimimizi nasıl etkilediğinde saklıdır.

Bir şeyin sonsuz ve sınırsız olma, yapılma ya da deneyimlenme şekli olabilir. Yaşamında seni kısıtlayan, sınırlayan veya engelleyen bir durumla karşılaştığında, orada hangi sabit bakış açısına tutunduğunu fark etmeyi dene. Bakış açısını değiştirmek, yaşananı yok saymak değildir; aynı duruma başka bir yerden bakıp daha önce görmediğin seçenekleri araştırmaktır.

Peki gerçeklik algısı nasıl değişir? Önce bir düşünceyi sorgulanamaz bir gerçek olarak görmek yerine, onu şu anda sahip olduğun bir bakış açısı olarak ele alabilirsin. Sonra bu düşünceye neden inandığını, hangi referansları kullandığını ve farklı düşünmenin mümkün olup olmadığını sorabilirsin. Düşünce biçimini değiştirmek, hemen başka bir sonuca ulaşmak zorunda olduğun anlamına gelmez; kendine yeni bir seçenek düşünme alanı açmakla başlayabilir.

Kendine sorabileceğin sorular

En güzel şey de soru sormaktır. Sorular, neye tutunduğunu ve mevcut düşüncenin sana gerçekten alan açıp açmadığını görmene yardımcı olabilir:

Bu nedir?

Burada neye inanıyorum?

Neye tutunuyorum?

Bu duruma kendimi inandırmak için hangi referansları kullanıyorum?

Farklı düşünmek için neye ihtiyacım var?

Farklı bir durum yaratmak için nasıl düşünebilirim?

Kendime ne söyleyebilirim?

Kendimi neye inandırabilirim?

Başka hangi seçeneklerim var?

Daha başka neler mümkün?

Yeni bir bakış açısına alan açmak

Bu sorulara hemen kesin cevaplar bulman gerekmez. Bir düşünceyi fark etmek, ona otomatik olarak uymak zorunda olmadığını görmenin ilk adımıdır. Cevaplarını düşünürken kendine şunu da sorabilirsin: Bu bakış açısı bana alan mı açıyor, yoksa seçeneklerimi mi azaltıyor? Kendimi daha hafif ve özgür hissettirecek başka bir düşünme biçimi mümkün mü?

Mevcut durumunu değerlendirirken, düşündüğün her şeyin değişmesi gerektiği sonucuna varmak zorunda değilsin. Sana iyi gelen düşünceleri koruyabilir; seni sınırlayanları ise inceleyebilirsin. Amaç, yaşamı tek bir doğru yol veya değişmez bir sınır üzerinden görmek yerine, başka hangi seçeneklerin bulunabileceğini merak etmektir.

Gerçeklik algını fark etmek ve gerektiğinde yeni bir bakış açısı seçmek, yaşamındaki seçimlere başka bir yerden yaklaşmanı sağlayabilir. Kendine sormaya devam et: Daha başka neler mümkün?

Halis Şahiner