Çeldirici İmplantlar

Öfke mi Kudret mi?

Öfke bazen yalnızca o anda yaşanan bir anlaşmazlığa verilen tepki gibi görünür. Oysa bu konuşmada dikkat çekilen nokta, tepkinin geçmişten tanıdık bir örüntüyle bağlantı kurabilmesi ve kişinin aynı düşünceye takılıp kalmasıdır. Gary ve Dain, öfkeyi bastırmaya ya da her şeyi uzun uzun çözümlemeye çalışmak yerine, tetiklenme anında başka bir seçim olanağını fark etmeyi öneriyor.

Çağrı Katılımcısı: Öfkemle gücüm birbirine karışıyor. Babam her şeye, en küçük ve önemsiz şeylere bile kızardı. Ben de sinirleniyorum ve bazen öfkeden kurtulmakta zorlanıyorum. Bunu aştığımı sanıyordum ama son zamanlarda sözde bir arkadaşıma çok kızdım. Ona hayatımdan çıkmasını söyledim. Yanıma geldiğinde öyle sinirlendim ki ona vuracağımı düşündüm!

Çeldirici implant nedir?

Buradaki “çeldirici implant” ifadesi, konuşmanın kendi yaklaşımı içinde ele alınıyor; bilimsel ya da klinik bir tanı olarak sunulmuyor. Metinde bu kavram, kişiyi belirli bir tepkiye sürükleyen ve başka türlü düşünme ya da davranma seçeneğini gözden kaçırmasına yol açan bir takılma hâlini anlatıyor. Kişi, karşısındakinin söylediği veya yaptığı şeyi tekrar tekrar düşünürken öfkesinden uzaklaşmakta ve nasıl karşılık vermek istediğini seçmekte zorlanabiliyor.

Gary: Çeldirici implantların bakış açısından, öfkeye kapıldığınızda tepkisel bir durumda olduğunuz için öfkenin gitmesine izin veremezsiniz. O kişiyi her düşündüğünüzde, yaptıklarına ya da söylediklerine yeniden tepki verirsiniz. Ancak sizi bu noktaya getiren yalnızca onun sözleri veya davranışları değildir. Bu yaklaşımda, çeldirici implantın sizi tetiklemesi de işin içindedir. Büyürken her fırsatta tetiklenmeye alıştıysanız, uygun koşullar oluştuğunda yine öfkeye, hiddete, kine ve nefrete gitmeniz gerektiğini düşünebilirsiniz. Katılımcının arkadaşıyla yaşadığı durum da bu tepki döngüsüne örnek oluyor.

Öfke tetiklenmesi ve çeldirici implantlar

Katılımcının anlattığı öfkenin önemli bir yanı, yalnızca o anki karşılaşmayla sınırlı kalmamasıdır. Arkadaşını düşünmek, yaşananları zihinde yeniden canlandırmak ve ona ne söyleyeceğini tekrar tekrar kurmak, kişinin öfkeyle bağını sürdürebilir. Gary’nin açıklamasında çeldirici implantların düşünceler üzerindeki etkisi tam da burada belirginleşiyor: Düşünce aynı kişiye ve aynı olaya dönüp durduğunda, başka bir tepkiyi seçmek zorlaşabiliyor.

Bu, yaşananı önemsiz saymak ya da kişinin öfkesini yokmuş gibi davranmak anlamına gelmiyor. Metnin işaret ettiği ayrım, öfke içindeyken tepkinin sizi yönetmesiyle, ne söyleyeceğinize kendinizin karar vermesi arasındadır. “Hey, git hayatımdan!” demek gerçekten söylemek istediğiniz şeyse, bunu söyleyip ardından devam edebilmek başka; aynı düşünceye takılıp kalmak başkadır. Kendinize şu soruyu sorabilirsiniz: Söylemek istediğimi söyledikten sonra yoluma devam edebiliyor muyum, yoksa zihnim tekrar tekrar aynı öfkeye mi dönüyor?

Öfke tetiklenince çeldirici implantları yok etme

Dain: Bu konuları mantıklı bir şekilde anlamaya ve çözmeye çalışırız; elbette buradan çıkarılacak çok şey vardır. Ancak tetiklenmenin tam ortasındayken, mantık yürütmek veya her şeyi çözmek zorunda olmadığınız bir uygulamayı da deneyebilirsiniz. Kendinize şunu söyleyin:

Yaratılan bütün çeldirici implantları şimdi yok ediyorum ve yaratımını iptal ediyorum. POD and POC.

Dain, bu ifadeyi öfkenin yükseldiği anda kullanmayı öneriyor. Konuşmada, bunu söyledikten sonra enerjinizin kaydığını ve değiştiğini fark edebileceğiniz belirtiliyor. Burada önerilen, yaşananı uzun bir zihinsel tartışmaya çevirmeden önce tepkinin içinden çıkmayı denemek. İfade, metindeki yaklaşımın parçası olarak aktarılıyor; sonucu herkes için aynı olacak bir vaat olarak değil.

Öfkeye takılı kalmak yerine seçme özgürlüğü

Çeldirici implantlar, Gary ve Dain’in anlatımında kişiyi bir düşünceye veya tepkiye “yapıştırır”. Öfkeden kurtulmak istediğiniz hâlde zihniniz sürekli aynı kişiye dönüyor, söyleyeceklerinizi tekrar ediyor ve başka bir şey yapamıyorsanız, devam edememe hâline dikkat etmek önemlidir. Metne göre bu, çeldirici implantın içindeymişsiniz gibi hissettirebilir.

Gary: Onu düşündüğünüz ve onunla ilgili takıntılı olduğunuz için seçme, olma ya da farklı bir şey yapma özgürlüğüne sahip değilsiniz. Bir çeldirici implant bunu yapmak için tasarlanmıştır. Size başka seçenek bırakmaz.

Dolayısıyla konuşmanın odağında yalnızca “Neden bu kadar öfkeliyim?” sorusu yok. “Şu anda aynı tepkiye mi kapıldım, yoksa başka bir seçim yapabilir miyim?” sorusu da var. Öfkeyi fark etmek, ne söylemek istediğinizi belirlemek ve söyledikten sonra devam edebilmek; anlatılan yaklaşımda birbirine bağlı adımlar olarak öne çıkıyor. Öfke ile kudreti ayırt etmek de kişinin tepkisine bütünüyle kapılmadan kendi seçimini yeniden görebilmesiyle ilgili.

Living Beyond Distraction kitabından alıntılanmıştır.

Halis ŞAHİNER