Hedef Belirleme

Hayatta istediğinizi elde etmenin belki de en ustalık gerektiren bölümü, gerçekten ne istediğinizi belirlemektir. Üstelik en önemli bölüm de kesinlikle budur. Çünkü yönünüzü netleştirmeden, enerjinizi hangi amaç için kullanacağınızı da bilemezsiniz.

Kendi yaşamımda bunun doğruluğunu daima gördüm. Belirli bir şeyi yaratma konusunda çok net ve güçlü bir amaca sahip olur olmaz, onun çok küçük bir çabayla, neredeyse hemen gerçekleştiğini fark ettim. Bu bazen amaç netleştikten birkaç saat ya da birkaç gün sonra olur. Ne istediğimle ve onu elde edebileceğimle ilgili güçlü bir his belirir; bunu bilincimde berrak bir tınlama gibi algılarım.

Bu berraklık noktasına ulaşmak ise zaman ve enerji gerektirebilir. Çoğu zaman o berrak tınlamayı, karmaşa, üzüntü ve umutsuzluk gibi duyguları aştıktan sonra birden işitirim. Bu yüzden kaygılanmayın: En karanlık zaman şafaktan hemen önceki zamandır.

Hedef belirleme neden önemlidir?

Hedef belirleme süreci, hayatta ne istediğinizi keşfetmenizi kolaylaştırır. Kişisel hedefler yalnızca ulaşılacak sonuçları sıralamak için değil, yaşamınızın hangi alanlarına yönelmek istediğinizi fark etmek için de bir araçtır. Ben yazılı alıştırmaları yararlı buluyorum; çünkü düşünceleri kâğıda dökmek, belirsiz istekleri daha görünür hâle getiriyor.

Hedef koymak, onlara ömür boyu bağlı kalmanız gerektiği anlamına gelmez. Gerekli olduğunu hissettiğinizde hedeflerinizi değiştirebilir, yeniden şekillendirebilirsiniz. Aynı şekilde, hedef belirlemek onların peşinden sürekli mücadele ederek koşmanız ya da sonuçlarına duygusal olarak bağımlı olmanız demek değildir.

Tersine, hedefler yaşamın içinden daha kolayca, çabasızca ve zevk alarak akmanıza yardımcı olabilir. Yaşamın doğası hareket ve yaratıcılıktır; hedefler de yaratıcı enerjinizi hangi yöne çevireceğinizi gösterir. Böylece dünyaya katkıda bulunmanız, mutluluk ve doyum hissinizin artması mümkün olur. Hedefler, gerçek amacınıza yardımcı ve destek olmak üzere oradadır.

Hedeflerinizi, hayatın zevkli, eğlenceli ve derin biçimde ödüllendirici olabilecek bir oyun olduğu anlayışıyla oluşturabilirsiniz. Onları ne çok ağır ne de aşırı ciddi ele alın. Yine de sizin için gerçek bir değer taşımaları için yeterli önemi verin. Kişisel hedef belirleme sürecinde bu dengeyi korumak, hedefleri hem anlamlı hem de değiştirilebilir görmenize yardımcı olur.

Hedefleri seçmeye çalışırken can sıkıntısı, moral bozukluğu, umutsuzluk ya da bunalım hissedebilirsiniz. Zihninizi başka şeylere yöneltmek isteyebilir; fazla yemek yemek, fazla uyumak veya başka uğraşlara dalmak gibi tepkiler gösterebilirsiniz. Bu tepkiler ortaya çıkarsa, onları kendinizi suçlamak için değil, ne istediğinizi düşünmekten nasıl kaçındığınızı fark etmek için ipucu olarak görün. Duygularınızı fark edip onlara alan tanıyarak sürece devam ettikçe, çalışmanın değerini keşfedebilirsiniz. Zamanla bu süreci geliştirici, eğlenceli ve aydınlatıcı da bulabilirsiniz.

Hedef seçimini gereğinden fazla karmaşıklaştırmayın. Basit ve açık olanlarla başlayın; hedeflerinizi her zaman değiştirebilir ve geliştirebilirsiniz. Hedef belirleme nasıl yapılır diye düşünüyorsanız, aşağıdaki yazılı alıştırmalar yaşamınızın farklı alanlarını değerlendirmek ve isteklerinizi aşamalı olarak netleştirmek için bir başlangıç sunar.

Kişisel hedeflerinizi belirlemek için alıştırmalar

1. Yaşam alanlarınızı gözden geçirin

Bir kalem ve kâğıt alın, aşağıdaki kategorileri yazın:

İş / meslek
Para
Yaşam tarzı / servet
İlişkiler
Kendini yaratıcı biçimde ifade edebilme
Kişisel gelişme / eğitim

Mevcut yaşam durumunuzu aklınızda tutarak her kategorinin altına, yakın gelecekte sahip olmak, değiştirmek ya da geliştirmek istediğiniz şeyleri yazın. Uzun uzun düşünmeden, iyi bir olanak gibi görünen fikirleri not edin. Bu alıştırmanın amacı, gevşemenizi ve yaşamınızın farklı alanlarında neler hissettiğinizi fark etmenizi sağlamaktır.

2. İdeal sahnenizi hayal edin

Başka bir kâğıdın üstüne şu cümleyi yazın: “Eğer istediğim her şey olabilseydim, her şeyi yapabilseydim ve her şeye sahip olabilseydim, hayal edebileceğim en ideal sahne şöyle olurdu:”

Aynı kategorileri sırayla yazarak her birinin karşısına hayal edebileceğiniz ideal durumu anlatan bir ya da birkaç paragraf ekleyin. Bu alıştırma, mevcut sınırlarınızın ötesine uzanıp genişlemenize yardımcı olur. İsteklerinizi gerçekten elde etmenizi sağlayabilecek hayal gücüne ve imgelemeye alan açar.

Ardından listeye “dünyanın durumu / çevre” kategorisini ekleyin. Dünya barışı, yoksulluğun sona ermesi, insanların birbirlerinin ve dünyanın bilincine varmaları, okulların heyecan verici öğrenim merkezlerine dönüşmeleri ya da hastanelerin gerçek şifa merkezleri hâline gelmeleri gibi değişimleri düşünün. Dünyada ne tür değişiklikler görmek isterdiniz? Bu kategoride istediğiniz kadar yaratıcı olabilir, daha önce aklınıza gelmeyen fikirleri keşfedebilirsiniz.

Yazdıklarınızı yeniden okuyun ve bir süre üzerinde düşünün. Kendiniz için güzel bir dünyada harika bir yaşamın zihinsel tablosunu yaratın.

3. En önemli hedeflerinizi seçin

Temiz bir kâğıda, ideal sahnenizde en anlamlı görünen şeylerden yola çıkarak yaşamınız için en önemli on ya da on iki hedefi yazın. Bunları yazarken sanki şimdiden varlarmış gibi hissetmeye çalışın. Listenizi istediğiniz zaman gözden geçirip değiştirebilirsiniz; hatta zaman zaman bunu yapmanız yararlı olur.

4. Beş yıllık hedeflerinizi yazın

Kâğıda “Benim Beş Yıllık Hedeflerim” yazın ve önümüzdeki beş yıl içinde ulaşmak istediğiniz en önemli hedefleri sıralayın. Hedefleri onlara zaten ulaşmışsınız gibi, olumlama biçiminde yazmak daha kesin ve güçlü bir etki yaratabilir. Örneğin:

“Şimdi kent dışında, içinde güzel bir ev, meyve ağaçları, bir dere olan ve birçok hayvan barındıran on dönümlük bir toprağa sahibim.”

“Artık, gerçekten sanata ve sanatçıya değer veren izleyicilerin karşısında kendi şarkılarımı çalıp söyleyerek bolluk ve rahatlık içinde yaşıyorum.”

Bu listeye yazdıklarınızın sizin için gerçekten anlam taşıdığından emin olun. İstemeniz gerektiğini düşündüğünüz şeyleri değil, gerçekten istediğiniz şeyleri yazın. Hedeflerinizi kimseyle paylaşmak zorunda değilsiniz; bu süreçte kendinize karşı bütünüyle dürüst olmanız yeterlidir.

5. Hedeflerinizi daha kısa zaman dilimlerine taşıyın

Aynı çalışmayı bir yıllık hedefleriniz için tekrarlayın. Listenizi fazla doldurmayın; çok sayıda hedefiniz varsa en önemli beş ya da altı tanesini seçin. Bir yıllık hedeflerinizin beş yıllık hedeflerinizle aynı yönde ilerlediğini kontrol edin. Böylece kısa vadede attığınız adımlar, uzun vadeli amacınıza yaklaşmanıza yardımcı olur. Örneğin, beş yıllık hedefiniz kendi işinizin sahibi olmaksa, bir yıllık hedefiniz bu amaç için belirli bir miktar para biriktirmek ya da gerekli deneyimi kazandıracak benzer bir işte çalışmak olabilir.

Ardından altı aylık, bir aylık ve bir haftalık hedeflerinizi kaydedin. Her listeyi sade tutarak en önemli üç ya da dört hedefi seçin. Kısa vadeli hedeflerinizi gerçekleştirme konusunda gerçekçi olun ve bunların daha uzun vadeli hedeflerinizle uyumlu olduğundan emin olun.

Uzak gelecekle ilgili bu kadar belirgin kararlar vermek zor gelebilir; önünüzde uzanan yaşamı planlamak sizi rahatsız edebilir. Ancak plan yapmak, o plana değişmeden uymak zorunda olduğunuz anlamına gelmez. Zaman içinde hedeflerinizi değiştirmeniz doğaldır. Bu alıştırmaların amacı hedef koyma konusunda pratik yapmak, isterseniz hayallerinizi gerçekleştirebileceğinizi görmek ve yaşamınızdaki önemli amaçlarla yeniden temas kurmaktır.

Hedefleri gözden geçirmek ve sürdürülebilir kılmak

Hedeflerinizi bir not defterinde saklayın. Ayda bir ya da sizin için uygun olan aralıklarla defterinizi açıp hedeflerinizi gözden geçirin; gerekiyorsa yeniden şekillendirin. Her gözden geçirme sırasında tarihi not ederek sayfaları düzenli tutun. Böylece geriye dönüp hedeflerinizin zaman içinde nasıl gerçekleştiğini görmek ilginç ve aydınlatıcı olabilir.

Uygulamada işinize yarayabilecek genel kurallar

1. Kısa vadeli hedeflerde sade ve gerçekçi olun. Bir haftalık ya da bir aylık hedefler için, özellikle büyük bir meydan okuma aramıyorsanız, başarabileceğinizden emin olduğunuz şeyleri seçin. Hedefin zaman aralığı uzadıkça ufkunuz genişleyebilir; daha yaratıcı ve kapsamlı düşünmeye alan açabilirsiniz.

2. Ulaşamadığınız hedefler nedeniyle kendinizi eleştirmeyin. Bir hedefe belirlediğiniz süre içinde ulaşamadıysanız bunu kabul edin ve hâlâ sizin için anlamlı olup olmadığını değerlendirin. Onu yeni bir hedef olarak belirleyebilir ya da bırakmayı seçebilirsiniz. Ulaşılamayan hedefleri bu şekilde ele almak önemlidir; aksi hâlde zihninizde birikip kendinizi başarısız görmenize ve hedef belirlemekten kaçınmanıza yol açabilir.

3. Küçük başarılarınızı da fark edin. Bir hedefinize ulaştığınızda, ne kadar küçük olursa olsun, bunu kendinize bildirin. Kendi kendinizi takdir edin ve en azından bir dakika boyunca başarının verdiği doyumun tadını çıkarın. Çoğu zaman hedeflerimize ulaşır, fakat bunu fark etmeyi ya da kutlamayı unuturuz.

4. Aynı anda çok fazla hedef belirlemeyin. Karmaşaya düşer, bunalır ya da cesaretiniz kırılırsa hedeflerinizi azaltıp sadeleştirin. İşiniz veya ilişkileriniz gibi yaşamınızın yalnızca bir alanına odaklanmayı da seçebilirsiniz. Bu sürecin amacı yaşamdan daha fazla zevk almanıza yardımcı olmaktır.

Hedeflerinizin çoğuna ulaşamıyorsanız, bunlar gerçekçi olmayacak kadar yüksek olabilir ya da gerçekten istemediğiniz şeyleri hedefliyor olabilirsiniz. İçtenlikle istediğiniz ve yapmaktan hoşlandığınız hedefleri seçin. Hedeflerinizin sizi yücelmiş, gelişmiş, genişlemiş, haz dolu ve meydan okumaya arzulu hissettirmesi gerekir. Eğer böyle hissettirmiyorlarsa, size bu duyguları veren hedefleri bulun!

Shakti Gavvain
Yaratıcı İmgeleme