Nefes Meditasyonu: İki Nefes Arasındaki Boşluk

Şiva yanıt verir:

“Ey ışık saçan, bu deneyim iki nefes arasında aydınlanabilir. Nefes içeri girdikten sonra ve dışarı çıkmadan hemen önce; iyilik.”

Bu sözler, nefes meditasyonunun dikkatini yalnızca nefesin hareketine değil, iki hareket arasındaki kısa aralığa da yöneltir. Nefes içeri girer, bir noktada durur ve dışarı çıkar. Dışarı verilen nefesin ardından da yeni nefes başlamadan önce küçük bir duraklama vardır. Osho’nun Şiva’nın yanıtı üzerinden anlattığı deneyim, bu aralığı zorlamadan fark etmeye dayanır.

Nefesi değiştirmeden izlemek

Nefes içeri dönerken ve dışarı çıkarken gözlemle. Nefesin doğal akışını düzeltmeye, uzatmaya ya da durdurmaya çalışma. Osho’nun vurgusu, nefesi eğitmek değil, olduğu gibi bırakmaktır. Buradaki nefes farkındalığı, her hareketi dikkatle izlemek ve dikkati nefesin önüne geçirmemek anlamına gelir.

Bir nefes içeri girer; sonra kısa bir an için hareket durur ve nefes dışarı çıkar. Dışarı verilen nefesin ardından da bir sonraki nefes başlamadan önce benzer bir aralık bulunur. Bu duraklamalar çok kısa olabilir. Yine de nefes alıp verirken farkındalık meditasyonu içinde amaç, onları üretmek değil, nefesin doğal akışını izlerken beliren aralığı fark etmektir.

Osho bu kısa duruşu, oluşun mümkün olduğu bir an olarak anlatır. Tantra’nın bu yorumunda dışarı çıkan nefes ölümle, içeri alınan yeni nefes ise yeniden doğumla ilişkilendirilir. Her nefesle ölür ve yeniden doğarsın. Bu, nefes döngüsünü açıklayan spiritüel bir benzetmedir: Bir hareket tamamlanır, kısa bir boşluk belirir ve yeni hareket başlar.

İki nefes arasındaki boşluk meditasyonu da bu benzetmenin içindeki sessiz aralığa dikkati getirir. Osho’ya göre bu boşluğu keskin ve içten bir gözlemle hissedebilirsen, “iyilik” oradadır; başka bir şeye ihtiyaç kalmaz. Bu nedenle aralığı yakalamak için acele etmek yerine, nefesin her girişini ve çıkışını dikkatle izlemek gerekir.

Uygulama: Nefesle aynı anda kalmak

Denemek için önce içeri giren nefesin farkına var. Her şeyi bir kenara bırakıp nefesin geçişini izle; burun deliklerine dokunduğu yeri hisset. Nefes aşağı doğru ilerlerken dikkatin de onunla birlikte ilerlesin. Önüne geçme, onu geriden bir gölge gibi takip etme: Nefesle aynı anda ol.

Nefes ve bilinç bir olmalıdır. Nefes içeri girerken sen de onunla içeri girer, dışarı çıkarken onunla dışarı çıkarsın. Uygulamanın basit görünmesi, hemen kolaylaşacağı anlamına gelmez. Dikkat başka düşüncelere kaydığında, onu zorlamadan yeniden nefesin hareketine getir. Osho’nun tarif ettiği gibi, içeri ve dışarı; içeri ve dışarı… Önce yalnızca bu doğal ritimle kal.

Nefes alıp verirken dikkati sürdürmek, iki nefes arasındaki aralığı zorla bulmaya çalışmaktan farklıdır. Aralığı beklemek ya da ona ulaşmayı arzulamak, dikkati şimdiki nefesin üzerinden alıp gelecekteki bir ana taşıyabilir. Osho’nun anlatımında, nefes farkındalığı derinleştikçe o kısa boşluk kendiliğinden fark edilir. Dolayısıyla bu nefes meditasyonu bir sonuç elde etmek için nefesi kontrol etmek değil, olanı izlemeyi sürdürmektir.

Anapanasati ve Buda’nın yaklaşımı

Osho, Buda’nın kullandığı bu yöntemi Anapanasati Yoga olarak adlandırır. Anapanasati nefes meditasyonu, anlatıda nefes içeri girerken ve dışarı çıkarken onun farkında kalmaya dayanır. Buda’nın öğüdü şöyle aktarılır: “İçeri girerken, dışarı çıkarken nefesinin farkında ol; içeri girerken, dışarı çıkarken.”

Osho’ya göre Buda, iki nefes arasındaki boşluktan özellikle söz etmez. Çünkü bu boşluğa ulaşma arzusu doğabilir ve kişi nefesle birlikte kalmak yerine bir sonraki aralığı düşünmeye başlayabilir. Buda’nın yöntemi böylece önce nefes alıp verirken farkında olmayı öğretir. Osho, bu yolu tekniğin ilk yarısı olarak yorumlar; devamının, dikkat derinleştiğinde kendiliğinden belireceğini söyler.

Dikkat nefesin giriş ve çıkışına bütünüyle yöneldiğinde, nefes kişinin gözlem alanı hâline gelir. Osho’nun anlatımında, bu yoğunlaşma sırasında nefesin bulunmadığı kısa aralık da fark edilir. Nefes ne içeri giriyor ne dışarı çıkıyorken beliren duruşta “iyilik” bulunur. Burada önemli olan, o ana dair beklenti kurmadan nefesi izlemeye devam etmektir.

Teknik bir geleneğe değil, deneyime aittir

Osho, bu yöntemin Asya’nın farklı bölgelerinde yüzyıllar boyunca denendiğini; Tibet, Çin, Burma, Tayland ve Seylan’ı örnek vererek anlatır. Ayrıca yöntemin Buda’yla özdeşleşmesinin, onun Hindu ve Budist gelenekleri içindeki yeri üzerine tartışmalara yol açtığını aktarır. Bunlar Osho’nun konuya ilişkin değerlendirmeleridir.

Onun temel vurgusu ise tekniğin herhangi bir gruba ait olmadığıdır: “Ama bu teknik ne Hindu, ne de Budistlere aittir… Teknik tekniktir.” Buda bu yöntemi kullanmış ve onunla aydınlanmaya ulaşmıştır; fakat Osho’ya göre teknik Buda’dan önce de vardı. Denemeye çağırdığı şey, nefesi doğal akışında izlemek ve dikkati her girişle çıkışta yeniden kurmaktır. Nefes çok kısa bir an durduğunda, o boşluğu aramak yerine farkındalığın içinde belirmesine izin ver.

OSHO