İnsanı Özel Yapan Şeyler: Yeteneklerini Değere Dönüştürmek

X: İş arkadaşım var. ODTÜ mezunu. Okulda dört yıl boyunca hocaları, bu işte onlardan iyi kimsenin olmayacağına dair sözlerle teşvik edilmiş. O da bu inançla mezun olmuş; en yüksek maaş veren firmalara başvurmuş ve kendini oralardan başka bir yere ait olamayacağına inandırmış. Fakat başvurularından dönüş alamamış. Şimdi, “Beni büyük bir inançla doldurdular ama iş hayatına girince balon gibi söndü,” diyor. Ben de böyle bir hayal kırıklığı yaşamamak için ne yapmalıyım?

H.S.: Bu durumla ilgili üç önemli nokta var. Bir hedefe inanmak elbette değerli; fakat hedefe ulaşmak için inancın yanında o yolda ilerlememizi sağlayacak adımlara, araçlara ve bize özgü katkıya da ihtiyaç var. İnsanı özel yapan şeyler de yalnızca sahip olduğu özelliklerde değil, bunları nasıl kullandığında ortaya çıkar.

İnsanı özel yapan şeyler hedefe giderken gelişir

Birincisi, hedefimizin gereklerine uygun bir kişi hâline gelme gerekliliğidir. Hedefe doğru yaptığımız yolculuk yalnızca bizi bir yere ulaştırmaz; o hedef için gereken özellikleri geliştirmemize de yardımcı olur. Zihinsel ve fiziksel olarak hedefin gerektirdiği koşullara uyum sağlarız. Bir hedefi istemekle o hedefin sorumluluklarını taşıyabilecek hâle gelmek aynı şey değildir. Bu nedenle kendimize, “Bu hedefe yaklaşmak için hangi yönlerimi geliştirmem gerekiyor?” diye sormak önemlidir.

Bu bakış, hedefimize uygun olmadığımız anlamına gelmez. Tam tersine, yol boyunca öğrenebileceğimizi ve değişebileceğimizi hatırlatır. Kişisel yeteneklerimizi fark etmek, hangi noktalarda güçlü olduğumuzu görmemizi sağlar; geliştirmemiz gereken yönleri belirlemek de yolculuğu daha gerçekçi kılar. Böylece yalnızca bir hedefin sonucuna değil, o sonuca giderken kim olduğumuza da odaklanırız.

Büyük hedefleri küçük adımlara bölün

İkincisi, hedefin bize olan uzaklığıdır. Hedef çok uzakta ve yüksekteyse ona ulaşmak için daha fazla adıma ve araca ihtiyaç duyarız. Bazı hedeflere 10 adımda, bazılarına 100 adımda ulaşabiliriz; bazıları içinse 1 milyon adım gerekebilir. Bazen doğru yardımcı araçlar bu yolculuğu hızlandırır, ancak büyük hedeflerin çoğu yine de zaman, çaba ve sabır ister.

Hedefimize birkaç adım attıktan sonra henüz ulaşamamış olmamıza takılabilir, hatta kendimizi sabote edebiliriz. Oysa ilerlemeyi yalnızca sonuca göre değerlendirirsek aradaki gelişimi göremeyiz. Büyük hedefi gözden kaçırmadan onu daha küçük hedeflere bölmek, her birini bir sonraki adıma geçmek için atlama taşı olarak kullanmak daha anlamlıdır.

Ulaştığımız her küçük hedef, kendimize olan güvenimizi artırabilir ve yolculuğa devam etmemiz için bizi teşvik edebilir. Böylece “Henüz orada değilim” düşüncesinin yanında “Şu ana kadar hangi adımları attım?” sorusunu da sorarız. Yeteneklerini keşfetme ve geliştirme süreci de bu adımlarla somutlaşır: Ne yapabildiğimizi görür, bunu hedefimize hizmet edecek biçimde kullanmayı öğreniriz.

Bilgiyi kişisel yeteneklerle katma değere dönüştürün

Arkadaşımın inancı var; ancak hedefe doğru ilerlemesini hızlandıracak yeterli aracı henüz bulamamış olabilir. Bu yüzden hedefe giden yolculuğu yavaş ilerliyor. Onu hızlandıracak araç, tecrübe ve yeteneklerinden özel bir şey üretmektir. Bu da üçüncü önemli noktadır.

Hayatta insanlar bitirdiğimiz okullar için para ödemezler. O bilgiyi kullanış şeklimize ödeme yaparlar. İyi bir okuldan mezun olmak başlangıç için elbette iyi bir şeydir; fakat öğrenilen bilgi işe yarar biçimde kullanıldığında karşılık bulur. Önemli olan, o bilgiye kendi yeteneklerini katıp onu akıllıca kullanabilmektir.

Bilgiye erişimin kolay olduğu bir alanda, aynı eğitimi almış olmak tek başına kişiyi farklılaştırmayabilir. Fark, edinilen bilgiyi nasıl yorumladığımızda, deneyimimiz ve becerilerimizle nasıl bir araya getirdiğimizde ortaya çıkar. Başka bir deyişle, bilgiyi katma değere dönüştürmek; onu olduğu gibi tekrarlamak yerine insanların işine yarayacak, onlara katkı sağlayacak biçimde kullanmaktır.

Şu anda benim yaptığım şey de bu. Kişisel gelişim alanında birçok bilgi ve kişi var; bu bilgilerin çoğuna kolaylıkla ulaşılabiliyor. İsteyen herkes eğitimlere katılıp bu bilgileri edinebilir. Ben ise bilgiyi alıp kendi yeteneklerimle birleştiriyor, insanlara katkı sağlayacak biçimde yeniden yorumlayıp sunuyorum. İnsanlar da bilgiden ürettiğim bu değer için ödeme yapıyor.

Sizi özel yapan şey nedir? Benim için cevap şu: Aldığım eğitimlerden katma değer yaratıp onu farklı şekilde kullanan olmak. Bu benim yeteneğim ve ben bunu seviyorum. Herkesin kendine özgü katkısı aynı biçimde ortaya çıkmayabilir. Önemli olan, kolaylıkla yapabildiğimiz şeyleri fark etmek ve onları nasıl işe yarar hâle getirebileceğimizi araştırmaktır.

Ya sizin kolaylıkla yapabildiğiniz hangi yetenekleriniz var? Bunların ortaya çıkması için neler gerekiyor? Yeteneklerinize sahip çıksaydınız yaşamınızda ne yaratırdı? Daha başka neler mümkün?

Bu soruların yanıtları, kendinizi başkalarıyla kıyaslamaktan çok kendi güçlü yönlerinizi görmenize yardımcı olabilir. Hedefinize doğru küçük adımlar atarken deneyiminizi ve becerilerinizi kullanın. Böylece yalnızca bir yere ulaşmaya çalışmaz, oraya giderken size özgü olanı da ortaya çıkarırsınız.